Dietoterapia w refluksie

Cześć! Porozmawiamy dziś o refluksie – problemie, który dotyka dużej części społeczeństwa. Większość z nas od czasu do czasu posiada objawy charakterystyczne dla tego schorzenia, występujące po spożyciu konkretnych pokarmów. Ale nie tylko produkty spożywcze mogą wywołać u nas refluks, istnieje szereg innych czynników ryzyka. No dobrze, zacznijmy od tego czym właściwie jest ów refluks?

Refluks żołądkowo-przełykowy, bo o nim mowa (z ang. GERD) jest definiowany jako mimowolne zarzucanie treści żołądka do przełyku (nadtrawiony pokarm zamiast iść dalej do jelit cofa się). Jest to zjawisko powszechne – objawy choroby występują u 10-20% populacji europejskiej, częstość zachorowań ciągle wzrasta. Istnieją dwa rodzaje refluksu: fizjologiczny (prawie każdy z nas doświadczył go przynajmniej raz w życiu) oraz patologiczny.

Refluks fizjologiczny:

Epizody choroby występują sporadycznie i trwają krótko, pojawiają się szczególnie po zjedzeniu obfitego, wysokokalorycznego, tłustego posiłku i/lub po wypiciu alkoholu. Refluks często obserwuje się u noworodków i niemowląt ze względu na niedojrzałość anatomiczną układu pokarmowego. U małych dzieci dolny zwieracz przełyku, który zapobiega cofaniu się treści pokarmowej z żołądka, jest niedojrzały i z tego powodu może dochodzić do ulewań pokarmu.  Dolny zwieracz przełyku zaczyna sprawnie funkcjonować około 12 miesiąca życia i po tym okresie ulewania powinny ustąpić. Inne przyczyny refluksu u dzieci to: zbyt obfite posiłki, zła pozycja dziecka w trakcie karmienia oraz zaraz po karmieniu. Refluks pojawia się także u kobiet w ciąży, jest on stanem przejściowym.

Refluks patologiczny:

Zwiększa się częstość incydentów refluksowych, pojawiają się inne, dodatkowe objawy. Ten rodzaj choroby jest o wiele groźniejszy, ponieważ błona śluzowa przełyku i jamy ustnej często i przez długi okres czasu narażona jest na działanie kwaśnej treści żołądkowej, czego efektem jest jej podrażnienie i uszkodzenie. Konsekwencją może być stan zapalny przełyku oraz nadżerki. W skrajnych przypadkach powstaje tzw. przełyk Barretta – wielowarstwowy nabłonek płaski zlokalizowany w przełyku zostaje zastąpiony jednowarstwowym walcowatym nabłonkiem jelitowym, co grozi powstaniem i rozwojem nowotworu (osoby z tą patologią mają 50-krotnie wyższe ryzyko zachorowania na nowotwór).

Jakie są objawy choroby?

Nieco inne objawy refluksu występują u dzieci, są to częste:

  • Ulewania
  • Wymioty
  • Cofanie się pokarmu
  • Problemy z jedzeniem
  • Mniejszy apetyt
  • Grymaszenie
  • Ubytek masy ciała
  • Problemy z układem oddechowym (nawracające infekcje)
  • Bóle brzucha
  • Napady kaszlu z towarzyszącym świstem

Refluks jest szczególnie niebezpieczny u niemowląt, ponieważ nagłe cofanie się pokarmu u dziecka w pozycji leżącej prowadzi do bezdechu i może być przyczyną tzw. śmierci łóżeczkowej. Refluksowi towarzyszą inne choroby: mukowiscydoza, zwężenie przełyku, schorzenia układu oddechowego czy porażenie mózgowe.

Objawy refluksu u dorosłych:

  • Dysfagia (problemy z połykaniem)
  • Kwaśne odbijanie
  • Ból i pieczenie w okolicach nadbrzusza
  • Zgaga
  • Kwaśny smak cofającej się treści żołądkowej w jamie ustnej
  • Wymioty i nudności
  • Ból gardła i ciągła chrypka
  • Piekący ból za mostkiem
  • Kaszel szczególnie intensywny w nocy
  • Świszczący oddech
  • Problemy z dziąsłami i zębami

Pierwsze objawy refluksu pojawiają się krótko po spożyciu posiłku (do godziny), są szczególnie intensywne, gdy chory jest w pozycji leżącej lub schyla się.

Co, oprócz diety wpływa na występowanie refluksu żołądkowo-przełykowego?

  • Otyłość
  • Ciąża
  • Niska aktywność fizyczna
  • Długotrwałe narażenie na stres
  • Niektóre leki (przeciwcholinergiczne, doustne środki antykoncepcyjne, azotany)
  • Palenie tytoniu
  • Cukrzyca

Istnieją doniesienia wykazujące związek pomiędzy współwystępowaniem alergii pokarmowych a refluksem, alergia pokarmowa jest w 30-40% przyczyną pojawienia się refluksu wtórnego. Związek ten widać zwłaszcza w przypadku alergii u dzieci na białko mleka krowiego: wykazano, że ponad 40% dzieci z refluksem było uczulonych właśnie na ten rodzaj białek.

Jakie produkty należy wykluczyć z diety osoby chorej na refluks?

1.Przede wszystkim produkty i potrawy, których osoba nie toleruje, po których wzmagają się symptomy refluksu.

2.Poza tym należy wystrzegać się napojów alkoholowych, energetyków, mocnej herbaty, kawy naturalnej – wszystkie te napoje zmniejszają napięcie dolnego zwieracza przełyku. Poza tym kofeina i etanol powodują zwiększenie wydzielania soku żołądkowego co prowadzi do zgagi. Alkohol podrażnia błonę śluzową żołądka.

3.Wszystkie napoje gazowane – gaz powoduje zwiększenie objętości treści pokarmowej żołądka oraz wzrost ciśnienia co przyczynia się do refluksu.

4.Warzywa cebulowe, kapustne, owoce cytrusowe, mięta, ketchup, sok pomidorowy, soki z cytrusów, pikantne przyprawy – te produkty działają drażniąco na błonę śluzową przełyku i zwiększają produkcję  soku żołądkowego a także powodują odczuwanie bólu w zmienionej błonie śluzowej przełyku.

5.Kakao, czekolada, produkty z ich udziałem – wydłużają zaleganie pokarmu w żołądku.

6.Tłuste wędliny, mięsa, sery, nabiał, mięsa smażone, frytki, pączki, tłuste sosy – zalegają w żołądku dłużej niż inne pokarmy.

7.Potrawy i produkty z dodatkiem octu (wszelkie marynaty, marynowane grzyby, warzywa, sałatki z sosem vinegret) – drażnią ścianę przełyku.

8.Potrawy i produkty bogate w sól (sosy z glutaminianem sodu, kostki rosołowe, gotowe mieszanki przypraw a także wywary z kości i mięsa oraz grzybów) – powodują nasilenie objawów refluksu, zaostrzenie choroby.

Inne żywieniowe porady dla osób zmagających się z chorobą refluksową:

1.Ważna jest temperatura spożywanych posiłków – powinna być umiarkowana, tak by nie powodować podrażnienia przełyku.

2.Kolację powinno jadać się na 3-4 godziny przed snem.

3.Jeśli nie potrafimy żyć bez kawy to należy ograniczyć jej ilość, pijać słabszą i zawsze w towarzystwie mleka (mleko łagodzi objawy refluksu).

4.Mleko (zwłaszcza chłodne) i woda neutralizują kwaśną zawartość przełyku i oczyszczają przełyk z treści żołądkowej.

5.Zaleca się spożywanie większej ilości lekkostrawnych posiłków (5-6) o mniejszej objętości – żołądek szybciej strawi mniejsze ilości jedzenia, nie będą one zalegać w przewodzie pokarmowym.

6.Należy jeść powoli, dokładnie przeżuwając każdy kęs, nie zaleca się popijania kęsów, ponieważ zwiększa to treść żołądkową i może przyczynić się do jej cofania.

Wskazówki pozażywieniowe (czyli jak złagodzić objawy refluksu):

1.Po posiłku nie należy wykonywać intensywnych ćwiczeń fizycznych, schylać się, podnosić ciężarów.

2.Nie zaleca się leżenia na płasko po jedzeniu, należy unieść wezgłowie.

3.Należy zrezygnować z palenia tytoniu.

4.Wskazane jest zmniejszenie masy ciała do wagi prawidłowej.

5. Unikanie ciasnych, opinających ubrań i pasków jest prostym sposobem zapobiegania wzrostowi ciśnienia w jamie brzusznej, a tym samym cofaniu kwaśnej treści do przełyku.

Podsumowując, dietoterapia odgrywa bardzo ważną rolę w leczeniu i łagodzeniu objawów refluksu. Zmiana nawyków żywieniowych przez pacjentów z GERD jest ważnym elementem terapii, stanowiącym uzupełnienie leczenia farmakologicznego. Lekarz zawsze powinien przekazać pacjentowi informację o potrzebie modyfikacji diety i nawyków żywieniowych.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>